Kosten-baten analyse van biodiversiteitsmaatregelen in de bollenteelt

November 2025 rondde student Martijn Bloem van Hogeschool van Hall Larenstein zijn onderzoek af naar de kosten en baten van biodiversiteitsmaatregelen in de bollenteelt. Zijn belangrijkste conclusie: biodiversiteitsmaatregelen brengen voor bollentelers financiële kosten met zich mee, maar vormen ook essentiële bouwstenen voor een toekomstbestendige, natuurinclusieve sector.

Het onderzoek brengt de bedrijfseconomische kosten en baten van de veertien biodiversiteitsmaatregelen in kaart die afgebeeld staan op de poster 'Aan de slag met biodiversiteitsmaatregelen in de bollenteelt'. Doel was om inzicht te geven in de financiële haalbaarheid, ecologische meerwaarde en risico’s van deze maatregelen, zodat telers, beleidsmakers en

gebiedspartijen onderbouwde keuzes kunnen maken bij de inrichting en verduurzaming van bloembollenbedrijven.

De economische analyse is gebaseerd op een combinatie van literatuuronderzoek, normenboekgegevens, interviews en een enquête onder telers. Voor elke maatregel zijn de directe en indirecte kosten (aanleg, beheer en inkomstenderving) en directe en indirecte baten (subsidies en vergoedingen) berekend. De inkomstenderving is berekend op basis van referentiesaldi met een representatieve gewasrotatie samengesteld uit tulp, dahlia, narcis, gladiool, hyacint en grove peen.  Dit leverde een 'theoretisch' gemiddeld saldo op van € 17.825 per hectare per jaar. Dit gemiddelde saldo is gebruikt als referentiewaarde om de mogelijke inkomstenderving bij verdringing van teeltoppervlak door biodiversiteitsmaatregelen te schatten. Aan de batenkant zijn onder andere vergoedingen van uit het ANLb-subsidiestelsel meegenomen. Naast deze kosten-batenanalyse heeft Martijn een inschatting gemaakt van de bijdrage van de maatregelen aan ecosysteemdiensten en Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) en zijn de risico’s, kansen en toekomstscenario’s geanalyseerd.

De resultaten laten zien dat vrijwel alle biodiversiteitsmaatregelen negatieve financiële saldo’s opleveren wanneer deze uitsluitend op basis van huidige vergoedingen worden beoordeeld. Vooral maatregelen die extra ruimte vragen, leiden tot hoge inkomstenderving. Toch leveren ze aanzienlijke ecologische baten, waaronder verbetering van water- en

bodemkwaliteit, biodiversiteit en landschappelijke diversiteit. De risico- en kansenanalyse toont aan dat er zowel uitdagingen en mogelijkheden voor de sector zijn. De scenarioanalyse benadrukt dat de haalbaarheid sterk afhankelijk is van

beleids- en marktontwikkelingen. 

De conclusie is dat biodiversiteitsmaatregelen in de huidige situatie vaker meer financiële kosten dan financiële baten opleveren. Tegelijkertijd vormen zij essentiële bouwstenen voor een toekomstbestendige, natuurinclusieve sector, mits ze beter geïntrigeerd worden in beleid, vergoedingssystemen en bedrijfsstrategieën. 

Op basis van deze bevindingen heeft Martijn praktische aanbevelingen geformuleerd voor telers, beleidsmakers, kennisinstellingen, collectieven- en verenigingen en dienstverlenende bedrijven. Zo luidt één van de adviezen aan bestuurders om gebiedsgerichte vergoedingen te hanteren die rekening houden met verschillen in grondwaarde, teeltrisico en opbrengstniveau tussen sectoren en regio’s.  Bollentelers krijgen het advies om bij twijfel klein te beginnen: "Zelfs kleine aanpassingen kunnen lokaal een groot positief effect hebben op de biodiversiteit." 

Het volledige rapport van Martijn Bloem is hier te lezen.

Foto: haag bij Demoveld Bollenstreek door Lotje van der Bie